Bloggfęrslur mįnašarins, september 2015

Eigum viš ekki aš gera betur? - svar til borgarstjóra

Ķ kjölfar föstudagsvištals Fréttablašsins viš undirritaša hefur borgarstjóri fariš mikinn til aš verja velferšaržjónustu borgarinnar, žó hśn hafi fengiš falleinkunn hjį notendum žjónustunnar vegna stķfra ramma, seinagangs og bišlista eins og mį til dęmis sjį ķ žjónustukönnunum. Hann bendir ekki į nżjar lausnir. Hann viršist vilja reka kerfiš óbreytt žrįtt fyrir aš żmsir ašilar eins og hagsmunasamtök fatlašra og aldrašra kalli ķtrekaš į breytingar.

Grunnžjónusta, eins og hśn hefur veriš skilgreind, til dęmis stušningur inn į heimili og barnavernd, į aš vera greidd śr borgarsjóši, um žaš er ekki įgreiningur. Ķ dag nęst ekki aš žjónusta alla og bišlistar eru einkennandi. Borgarfulltrśar ęttu aš geta veriš sammįla um aš markmišiš sé aš minnsta kosti aš veita lögbundna žjónustu og helst aš bęta hana.

Nżtt fjįrmagn veršur um žessar mundir ekki sótt ķ borgarsjóš. Meirihlutinn rekur hann meš stórfelldum halla. Ef Dagur vill bęta velferšaržjónustuna meš hefšbundnum leišum žarf hann aš spara rękilega annars stašar. Žetta hefur honum ekki tekist. Eini kosturinn er žvķ aš leita nżrra leiša til aš nį betri įrangri, žjónusta fleiri og nį meiri hagkvęmni.

Śtśrsnśningur ķ staš umręšu
Dagur grķpur til žess gamalkunna rįšs aš gera andstęšingum sķnum upp skošanir og rįšast sķšan į žęr. Hann heldur žvķ blįkalt fram aš hugmyndir Sjįlfstęšisflokksins gangi śt į aš spara meš žvķ aš „takmarka žjónustuna“. Fólk eigi von į verri žjónustu auk žess sem žaš muni žurfa aš borga meira śr eigin vasa fyrir grunnžjónustuna. Hvorugt er rétt.

Viš viljum žvert į móti finna lausnir til aš fį meira fjįrmagn til velferšarmįla almennt, og auka skilvirkni įn žess aš fólk greiši meira fyrir grunnžjónustuna en žaš gerir ķ dag. Enginn er aš tala um aš draga śr žjónustu. Hins vegar er hęgt aš aušvelda fólki aš sękja sér višbótaržjónustu. Žannig mį draga śr įlagi į nśverandi velferšarkerfi og stytta biš.

Af hverju einkageirinn?
Góš reynsla er af sjįlfstęšum rekstri grunnžjónustu annars stašar į Noršurlöndum. Žar žótti mikil įstęša til aš leyfa fólki aš njóta žeirra kosta sem sjįlfstęšari og sveigjanlegri žjónustueiningar hafa upp į aš bjóša. Žaš er ein įstęša žess aš norręna velferšarkerfiš, sem Dagur og flokkssystkini hans hafa nįnast sem krossmark uppi į vegg, er žaš skilvirkasta ķ heimi. Einkarekstri ķ grunnžjónustu hefur veriš tekiš fagnandi bęši ķ skóla- og heilbrigšiskerfinu, eins og var til dęmis rakiš ķ śttekt The Economist į norręna velferšarmódelinu fyrir nokkrum misserum. Fé fylgir žörf og žeir sem reka žjónustueiningar geta ekki vališ sér višskiptavini heldur velur višskiptavinurinn žjónustuašilann. Žannig mį koma ķ veg fyrir aš žeim efnameiri standi annaš til boša en žeim efnaminni hvaš grunnžjónustuna varšar.

Reynsla nįgrannalandanna sżnir aš einkaašilar sżna alls ekki sķšri žjónustulund en opinberir enda eiga žeir allt undir žvķ aš reksturinn fįi hljómgrunn hjį notendum. Sveigjanleiki og skilvirkni er meiri ķ einkarekstri en opinberum. Stašreyndin er einnig sś aš nżsköpun og žróun gengur mun hrašar fyrir sig hjį einkaašilum.

Einkaframtak ķ velferš
Hér į landi eru lķka dęmi žess aš einkafyrirtęki hafi tekiš aš sér grunnžjónustu meš góšum įrangri. Hjśkrunarheimiliš Sóltśn, heimažjónustan Sinnum ehf, heilsugęslan ķ Salahverfi og heimažjónustufyrirtękiš Karitas, sem sinnir langveikum, eru góš dęmi um einkarekstur ķ velferšaržjónustu, žar sem grunnžjónusta er greidd af almannafé. Žessi fyrirtęki eru ekki sķšri hluti velferšarkerfisins en opinber žjónusta.

Śtboš verkefna hvetur fyrirtęki til aš sękja fram innan žessa geira. Žannig mį styšja viš žį žróun aš fleiri velferšarfyrirtęki lķti dagsins ljós. Hluti rekstursins getur veriš aš sinna grunnžjónustu en einnig veršur til frelsi og hvati til aš bęta viš og žróa nżja žjónustu sem getur skilaš okkur betri og hagkvęmari framtķšarlausnum.

Alvarleg staša ķ Reykjavķk
Fyrir hverra hönd talar borgarstjórinn žegar hann śtmįlar hugmyndir um aukinn einkarekstur ķ velferšaržjónustu sem einhvers konar mannvonsku? Slķkar hugmyndir hafa įtt fylgi aš fagna ķ hans eigin flokki; žegar Įgśst Ólafur Įgśstsson var varaformašur Samfylkingarinnar talaši hann til dęmis fyrir śtbošum ķ velferšaržjónustu og kallaši žaš kreddur aš vilja ekki samžykkja slķkt ef žaš lękkaši kostnaš og bętti jafnvel žjónustuna. Björt framtķš, sem situr ķ meirihluta meš Degi, samžykkti į dögunum į landsfundi stefnu um fjölbreytt rekstrarform ķ velferšarmįlum. Einn helsti talsmašur flokksins ķ žeim mįlum sagši žį aš hśn myndi ekki finna sig ķ flokki sem hafnaši einkaframtakinu. Og telur Dagur sig tala fyrir žann stóra hóp sem žarf žjónustu borgarinnar, fęr hana seint eša ekki og myndi taka nżjum lausnum fagnandi?

Stašan ķ Reykjavķk er alvarleg. Ķ fjįrmįlunum stefnir ķ stórkostlegt óefni. Sį vandi mun hafa veruleg įhrif į žjónustu viš borgarana. Žaš er sjįlfsögš krafa aš borgarstjóri skżri frį žvķ hvernig hann vill bregšast viš. Vonandi veršur žaš meš žvķ hugarfari aš taka nżrri hugmyndafręši vel ķ staš žess aš verja stöšnun. Eša er hann bśinn aš gefast upp?

 

 

 

 


Nż sżn į stašnaša žjónustu

Svona žegar borgarfulltrśar meirihlutans eru tilbśnir til aš fara aš sinna sķnu hlutverki og ręša eigiš fjįrmįlaklśšur žį eru hér mikilvęg mįlefni.

Velferšaržjónusta Reykjavķkurborgar hefur stašnaš og fylgir ekki žörfum samtķmans. Ķ dag er naušsynlegt aš fyrir hendi sé sveigjanleg žjónusta, sem er veitt į forsendum notenda. Ķ staš pappķrsvinnu og bišlista žarf skjót višbrögš og ašgeršir. Velferšaržjónustu borgarinnar stendur ógn af žvķ hve lķtinn įhuga meirihlutinn sżnir žessum mikilvęga žętti ķ starfi Reykjavķkurborgar.

Ķ stefnu og framkvęmd meirihlutans hefur ekki veriš lögš įherslu į aš ašstoša fólk til sjįlfshjįlpar. Afleišingin lżsir sér mešal annars ķ svo kallašri veikleikavęšingu. Stefnuleysi meirihlutans skilar lakari įrangri og žjónustan er dżrari en ella.

Vķsbendingar um aš nśverandi fyrirkomulag gangi ekki upp eru fjölmargar. Fjölgun aldrašra hefur veriš stašreynd ķ fjöldamörg įr. Žörfum aldrašra og fatlašra um sveigjanlegri og persónulegri žjónustu hefur ekki veriš sinnt sem skyldi. Stušningsžjónusta er ķ uppnįmi ķ mörgum tilfellum og bišlistar stašreynd. Įstęšan fyrir žessu er mešal annars sś aš ekki hefur veriš horft til nżsköpunar og fjįrfestingar til aš koma breytingum af staš. Og framundan eru blikur į lofti. Óvķst er hvort hęft starfsfólk fįist til aš starfa į žessum vettvangi, laun eru lįg og starfsumhverfi įbótavant. Vinna žarf aš žvķ aš gera störfin eftirsóknarveršari.

Žrįtt fyrir aš meirihlutinn hafi nżtt sér heimildir til įlagningar śtsvars śt ķ ęsar er borgarsjóšur rekinn meš halla. Meirihlutinn sparar ekki gęluverkefnin en į sama tķma er lögbundnum verkefnum ekki sinnt sem skyldi. Augljóslega žarf aš auka framlag til velferšarmįla.

Nż nįlgum naušsynleg
Til aš nį betri įrangri žarf aš breyta framkvęmd velferšaržjónustunnar ķ grundvallaratrišum. Žaš er misskilningur aš borgarstarfsmenn einir geti veitt žį žjónustu sem žarf aš vera fyrir hendi. Velferšaržjónusta į aš vera almenn og sjįlfsögš. Aušvelda žarf ašgengi aš žjónustunni og hvetja žarf fólk til aš nżta hana tķmalega og koma žannig ķ veg fyrir aš vandamįlin hlašist upp og verši lķtt višrįšanleg og mun kostnašarsamari. Til aš auka fjölbreytni og faglega žjónustu mį aušvelda fagfólki utan borgarkerfisins aš bjóša upp į hana.

Kostirnir eru margir, mešal annars eftirfarandi:

1. Śtboš. Bjóša žarf śt žjónustu žannig aš fyrirtęki geti tekiš aš sér aš veita grunnžjónustu, aš uppfylltum sambęrilegum kröfum og geršar eru innan borgarkerfisins. Greišslur fyrir aš sinna slķkri žjónustu kęmu śr borgarsjóši. Eins mį sjį fyrir sér aš hópar eša teymi fólks, jafnvel teymi innan borgarkerfisins geti tekiš aš sér verkefni meš žessum hętti.

2. Nżsköpun. Nżir ašilar sem koma aš žessum verkefnum eru mun lķklegri til aš ašlaga žjónustu aš višskiptavinum sķnum og finna bestu leišir aš settu marki. Mun meiri lķkur eru žvķ į nżsköpun og betri lausnum.

3. Meira einkafjįrmagn. Fyrirtęki, sem taka aš sér grunnžjónustu, eru lķkleg til aš fara ķ enn meiri žróun og bjóša upp į valkvęša žjónustu. Fjįrmagn til velferšaržjónustunnar eykst.

4. Eftirsóknarvert starfsumhverfi. Tękifęri skapast til aš bęta starfsumhverfiš, hękka laun og laša aš sér gott starfsfólk. Minna fé fer ķ dżrar yfirbyggingar.

5. Aukin įnęgja meš žjónustuna. Sį sem vill žjónustu velur hvert hann leitar. Slķkt leišir til meiri įnęgju meš žjónustuna, en eins og margir vita hefur Reykjavķkurborg komiš einstaklega illa śt śr žjónustukönnunum undanfarin įr.

6. Styttri biš og minni tķmasóun. Meš žessu fyrirkomulagi mį sporna viš žeirri žróun aš langir bišlistar myndist. Notendur fį meira val. Žvķ fleiri sem nįlgast fyrr žį žjónustu sem hentar, žeim mun betra og skilvirkara veršur velferšarkerfiš.

7. Aukin vitund um velferš. Hverfa žarf frį žeirri stefnu aš ašeins žeir sem verst eru staddir noti velferšaržjónustuna. Slķk žjónusta į aš vera jafn almenn og heilbrigšisžjónusta. Žörfinni er mętt fyrr, forvarnir virka betur og žeim fękkar sem komast ķ žį stöšu aš geta ekki bjargaš sér.

Nż nįlgun er naušsynleg. Breyting ķ framangreinda įtt hefur veriš gerš annars stašar til dęmis į Noršurlöndum. Af einhverjum furšulegum įstęšum hefur meirihlutinn ķ Reykjavķk ekki sżnt žessum lausnum įhuga. Spjótin standa į žjónustunni ķ Reykjavķk. Frįfarandi borgarfulltrśi meirihlutans, formašur velferšarrįšs til margra įra hefur skżrt frį žvķ aš hafa ekki veriš sannfęršur um gęši hennar. Hvenęr, ef ekki žį, er kominn tķmi til skoša nżjar leišir og lausnir? Ekki stendur į fulltrśum Sjįlfstęšisflokksins. Viš höfum undanförnum įrum lagt fram fjölda tillagna til śrbóta. Hefjumst nś handa og göngum til verks.

Grein birtist ķ Morgunblašinu 21.9.2015

 


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband